ترمومتر چیست و چه کاربردی در صنایع دارد؟

ترمومتر، ابزاری برای اندازه‌گیری دما و حرارت است. دماسنج‌ها اغلب برای نظارت بر فرآیندها در فناوری، صنعت و همچنین در هواشناسی، پزشکی و مطالعات علمی استفاده می‌شوند. این ابزار می‌تواند دمای یک جامد مانند غذا، مایعی مانند آب یا گازی مانند هوا را اندازه‌گیری کند. تنوع در تولید این تجهیزات باعث کارآمد بودن آن‌ها در کاربردهای خاص شده است.

اجزای اصلی دماسنج‌ها

سنسور دما: تغییرات دما را ثبت می‌کند.
مقیاس اندازه‌گیری: شامل مقادیر عددی است که بر حسب درجه سانتیگراد، فارنهایت یا کلوین بیان می‌شود. در اکثر زمینه‌های علمی دما با استفاده از مقیاس سانتی‌گراد اندازه‎گیری می‌شود. صفر درجه سانتی‌گراد به عنوان نقطه انجماد آب و 100 درجه سانتی‌گراد به عنوان نقطه جوش آب در نظر گرفته شده است.

کاربردهای ترمومتر در صنایع مختلف

از گذشته تا به امروز اطلاع از دمای محیط یا اجسام بسیار کاربردی و ارزشمند بوده است. از جمله ساده‌ترین آن‌ها تعیین دمای اتاق و بدن در موارد پزشکی تا موارد پیچیده‌تر در انواع صنایع مختلف است. این ابزار با توجه به پیشرفت روز افزون تکنولوژی دست‌خوش تغییرات زیادی شده است. در گذشته از نوع جیوه‌ای آن که بسیار ساده بود استفاده می‌شد اما امروزه مدل‌های پیشرفته‌تری با تکنولوژی مادون قرمز به بازار عرضه شده که کار با آن ساده است و دقت بالایی را ارائه می‎‌دهد. به طور کلی وظیفه اصلی دماسنج اندازه‌گیری دمای جسم، محیط اطراف یا جو است. در زیر چند نمونه از کاربردهای دماسنج در صنایع مختلف آورده شده است:

مصارف خانگی

• بررسی دمای آب قبل از حمام
• بررسی دمای مواد غذایی برای پخت و پز
• بررسی دمای پایه‌های گریل، اجاق‌ها و سایر وسایل گرمایشی جهت جلوگیری از سوختگی

مصارف آزمایشگاهی

دماسنج‌ها به طور گسترده برای اهداف تحقیقاتی در آزمایشگاه‌ها استفاده می‌شوند.
• نمایش دمای محلول
• اندازه‌گیری دمای اتمسفر یا اتاق برای انجام آزمایش‌ها

صنعت اتومبیل

• اندازه‌گیری دمای کابل‌ها، شیلنگ‌ها یا سایر تجهیزات توسط دماسنج‌های مادون قرمز جهت بهبود تعمیر و سرویس خودرو
• اندازه‌گیری دمای قطعات مختلف خودرو مانند لاستیک، زیر کاپوت، موتور، گیربکس، ترمز و کلاچ و غیره

صنایع مختلف

بررسی نشتی هوا و مناطق بدون عایق در صنایع مختلف برای تأیید استانداردهای ایمنی مهم است.
نیاز به عایق را می‌توان با اندازه‌گیری دمای سطوح داخلی و خارجی دیوارها تعیین کرد و در صورت زیاد بودن اختلاف، دیوارها به عایق مناسب نیاز دارند.

مصارف رستورانی

رستوران‌های بزرگ از دماسنج برای نظارت بر دمای روغن، غذا و ظروف پخت و پز استفاده می‌کنند.

معرفی انواع ترمومترها

اهمیت روزافزون دماسنج در تشخیص دمای بدن یا اجسام باعث شده است که انواع جدیدی از دماسنج‌ها برای کمک به سهولت اندازه‌گیری دما اختراع شوند. با توجه به کاربرد و نحوه تعیین دما، باید نوع خاصی انتخاب شود، با شناخت انواع این ابزار به سادگی می‌توانید نمونه مورد نیاز خود را تهیه کنید. در زیر تعدادی از ترمومترها برای معرفی به شما ارائه شده‌اند:

ترمومتر لیزری (Thermometer):

خاصیت غیر تماسی بودن ترمومیتر لیزری یا حرارت سنج مادون قرمز سبب کارایی بالای آن برای اندازه‌گیری دمای اجسام از راه دور در مکان‌هایی که امکان نزدیک شدن به منبع حرارت نیست شده است.

ترمومتر دیجیتال (Digital Thermometer):

این مدل به منظور تست و اندازه گیری دما بکار گرفته می‌شوند. در این ابزار یک یا چند ورودی برای جایگذاری سنسور دما (ترموکوپل نوع K، J، Pt100و…) در نظر گرفته شده و قابلیت نمایش دما به دو حالت سانتیگراد و فارنهایت را بر روی صفحه نمایشگر دیجیتال داراست.
قابل حمل بودن و قابلیت تست چندین نمونه دما در مکان‌ها و زمان‌های متفاوت، دو شاخصه اصلی این حرارت سنج‌ها می‌باشد.

دماسنج معمولی یا ترمومتر انبساطی (Expansion Thermometer):

این دماسنج دارای محفظه‌ای برای نگهداری جیوه می‌باشد و با نام دماسنج جیوه‌ای (mercury thermometer) شناخته شده است.

ترمومتر الکلی:

در دماسنج الکلی، الکل جایگزین جیوه شده است و بیشترین کاربرد را در آزمایشگاه‌ها دارد.
دماسنج الکلی قابلیت اندازه‌گیری دما در بازه ی 0 تا 100 درجه سانتیگراد را دارد.
از ویژگی‌های خوب این دماسنج خطر کمتر سمیت نسبت به دماسنج‌های جیوه‌ای می‌باشد و سبب محبوبیت بیشتر آن شده است.

ترمومتر گازی یا دماسنج گازی (Gas Thermometer):

حرارت سنج‌های گازی دارای مخزنی با حجم ثابت جهت نگهداری مقداری گاز می‌باشند و یک فشار سنج بصورت مداوم عمل اندازه‌گیری و کنترل فشار گاز را به عهده دارد.

دماسنج ترموکوپلی (Thermocouple Thermometer):

حرارت سنج ترموکوپلی عمل اندازه‌گیری دما را بصورت تماسی انجام می‌دهد و اساس کار
دماسنج ترموکوپلی پدیده ترموالکتریک می‌باشد. کاربرد عمده این نوع دماسنج‌ها در آبگرمکن و بخاری می‌باشد.

پیرومتر یا آذرسنج یا تف سنج (Pyrometer):

پیرومتر، دستگاهی برای اندازه‌گیری دماهای نسبتاً بالا است، مانند آنچه در کوره‌ها مشاهده می‌شود. این دستگاه از فاصله دور، دمای یک سطح را با توجه به میزان تابش حرارتی که از آن ساطع می‌شود، تعیین می‌کند، فرآیندی که به پیرومتری و گاهی رادیومتری معروف است. دستگاه‌های تشعشعی این مزیت را دارند که نیازی به لمس مواد مورد اندازه‌گیری ندارند.

دماسنج پزشکی یا ترمومتر پزشکی (Clinical Thermometer):

دماسنج طبی (که دماسنج بالینی نیز نامیده می‌شود) برای اندازه‌گیری دمای بدن انسان یا حیوان استفاده می‌شود. نوک دماسنج در دهان زیر زبان، زیر بغل، از طریق مقعد (دمای رکتوم)، داخل گوش (دمای تمپان)، یا روی پیشانی قرار می‌گیرد تا دمای بدن اندازه‌گیری ‌شود. امروزه دماسنج‌های پزشکی خوانش دقیقی را از طریق فناوری دیجیتال ارائه می‌کنند.

ترمومتر مواد غذایی:

دماسنج غذا از دیگر تجهیزات سنجش دما می‌باشد که در انواع حرارت سنج نفوذی و دماسنج لیزری مواد غذایی و ... طراحی و تولید شده است. وقتی یکی از بهترین دماسنج‌های غذا را داشته باشید، همانند یک آشپز حرفه‌ای آشپزی خواهید کرد. شما می‌توانید دمای داخلی وعده‌های غذایی خود را به میزان دقیق بخوانید و دیگر نگران کم یا زیاد پختن غذای خود نباشید.

 

 

نظرات کاربران


اگر تصویر خوانا نیست اینجا کلیک کنید
همزمان با تأیید انتشار نظر من، به من اطلاع داده شود.
* نظر هایی كه حاوی توهین است، منتشر نمی شود.
* لطفا از نوشتن نظر های خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.